Jak wskazywaliśmy w poprzednich naszych artykułach, rozwód w dzisiejszych czasach nie stanowi już większego tematu tabu. Polacy coraz częsciej dochodzą do wniosku, że jest to najlepsze wyjście z trudnej, rodzinnej sytuacji i składają pozew o rozwód; sprawa jest zatem rozstrzygana przez Sąd. Warto więc wiedzieć, co powinien, a co może zawierać wyrok rozwodowy.
Istota wyroku rozwodowego
Wyrok w sprawie o rozwód nie ogranicza się do orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa. Pamiętać należy, że Sąd, orzekając rozwód, może:
- nie orzekać o winie,
- orzec, że winnym jest wyłącznie jeden z małżonków,
- orzec, że winę za rozkład pożycia małżeńskiego ponoszą obydwoje małżonkowie.
Wyrok rozwodowy powoduje, że na gruncie stanu cywilnego byli małżonkowie stają się osobami, o których można powiedzieć, że są stanu wolnego. Ustaje także ustawowa wspólność majątkowa (jeśli taki ustrój istniał między byłymi małżonkami), a majątek, który był wspólny, staje się w częściach ułamkowych współwłasnością.
Oprócz powyższego rozstrzygnięcia wyrok w sprawie o rozwód dotyka także spraw związanych z małoletnimi dziećmi stron, kwestii wspólnego mieszkania, a także może dotyczyć podziału majątku wspólnego.
Uregulowanie kwestii władzy rodzicielskiej
W sytuacji, gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, Sąd w wyroku rozwodowym powinien orzec także o władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z tymi dziećmi, a także o alimentach.
W tym zakresie podstawową zasadą, którą kieruje się Sąd, jest dobro dzieci. Zatem, małżonkowie mogą porozumieć się co do kwestii wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi, co Sąd uwzględni, gdy jest zgodne z dobrem dzieci. Pamiętać jednak należy, że co do zasady rodzeństwo winno wychowywać się wspólnie (z wyjątkiem sytuacji, gdy nie jest to zgodne z dobrem dziecka).
Co ciekawe, w kwestii alimentów nie trzeba wskazywać ich wysokości. Jak orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 17 grudnia 2015 roku (sygn. akt: I ACa 671/15), Sąd nie jest związany żądaniem wskazanym przez stronę, lecz z urzędu spoczywa na nim obowiązek dokonania ustalenia wysokości alimentów, które należy zasądzić.
Gdy małżonkowie nie dojdą do porozumienia w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów, rozstrzygnie o tym Sąd, z tym, że można:
- powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej tylko jednemu rodzicowi i ograniczyć władzę rodzicielską drugiego z rodziców do określonych obowiązków i uprawień,
- pozbawić jedno lub oboje rodziców władzy rodzicielskiej,
- zawiesić wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu lub obojgu z rodziców,
- powierzyć władzę rodzicielską obojgu rodzicom.
Pamiętajmy też, że odnośnie kontaktów z małoletnimi dziećmi, Sąd może o tym nie orzekać, gdy małżonkowie zgodnie o to wnoszą.
Powyższe rozstrzygnięcia muszą znaleźć się w wyroku orzekającym rozwód, gdy strony posiadają wspólne małoletnie dzieci.
Wspólne mieszkanie i majątek a wyrok rozwodowy
Wyrok dotyczący rozwodu musi także zawierać rozstrzygnięcie dotyczące sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania, w sytuacji, gdy małżonkowie nadal razem je zajmują, przez czas tego ich wspólnego zamieszkiwania. Jest to zatem rozstrzygnięcie tymczasowe.
Sąd może nakazać eksmisję jednego z małżonków, gdy żąda tego drugi małżonek, a osoba, która ma być eksmitowana swoim nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Orzekając eksmisję Sąd nie orzeka już o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, gdyż jest to bezprzedmiotowe.
Gdy wnoszą o to obie strony i jest to możliwe, Sąd może dokonać podziału wspólnego mieszkania albo przyzna mieszkanie jednemu małżonkowi, pod warunkiem, że drugi z małżonków się na to zgodzi i nie będzie żądał dostarczenia lokalu zamiennego czy pomieszczenia zastępczego. Sąd, rozstrzygając o kwestii wspólnego mieszkania, bierze przede wszystkim pod uwagę potrzeby dzieci i tego z małżonków, któremu została powierzona władza rodzicielska.
Również na zgodny wniosek stron, Sąd może dokonać podziału majątku wspólnego pod warunkiem, że nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2016 roku (sygn. akt: V CZ 25/16) wskazał, że taka sytuacja ma miejsce, gdy między małżonkami kwestia podziału majątku wspólnego nie jest sporna, a także, gdy wyjaśnienia okoliczności sprawy mogą nastąpić poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w ograniczonym zarówno czasowo, jak i podmiotowo zakresie.
Jak zatem widać, wyrok rozwodowy może zawierać wiele rozstrzygnięć, ważnych z perspektywy rozchodzących się małżonków, jednak wymaga to w wielu przypadkach współdziałania tychże stron.
